Luật Doanh nghiệp mới nhất: 3 điểm CEO thường hiểu sai và cách tránh rủi ro

 

Việc nắm vững Luật Doanh nghiệp là nhiệm vụ then chốt của mọi CEO để định hướng và bảo vệ doanh nghiệp. Tuy nhiên, với một hệ thống pháp lý phức tạp và thường xuyên được cập nhật, không ít nhà lãnh đạo vướng phải những hiểu lầm có thể dẫn đến rủi ro pháp lý và tài chính nghiêm trọng. Bài viết này sẽ làm rõ những điểm CEO hay hiểu sai trong Luật Doanh nghiệp mới nhất và giới thiệu giải pháp hỗ trợ từ công nghệ AI pháp lý.

Luật doanh nghiệp "mới nhất" hiện nay là gì?

Một sự nhầm lẫn phổ biến là cho rằng Luật Doanh nghiệp hiện hành chỉ là bản năm 2020. Trên thực tế, Luật Doanh nghiệp mới nhất bao gồm hai văn bản chính:

- Luật Doanh nghiệp 2020 (Luật số 59/2020/QH14).

- Luật sửa đổi, bổ sung 2025 (Luật số 76/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Bản sửa đổi 2025 mang đến những điều chỉnh quan trọng, đánh dấu bước tiến trong cải cách thể chế kinh tế, hướng tới môi trường đầu tư minh bạch và an toàn hơn. Việc không cập nhật các quy định mới này có thể khiến doanh nghiệp hoạt động "lệch chuẩn" so với quy định pháp luật.

Dưới đây là ba nhóm hiểu lầm phổ biến nhất mà CEO cần đặc biệt lưu ý.

1. Hiểu sai về vốn: Không khải cứ góp nhiều là tốt

Đây là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất, từ việc kê khai không chính xác đến nhầm lẫn giữa các khái niệm.

Khái niệm "vốn pháp dịnh" đã lỗi thời

Nhiều CEO vẫn nghĩ rằng khi thành lập doanh nghiệp bắt buộc phải có một mức vốn pháp định tối thiểu. Đây là tư duy cũ từ Luật Doanh nghiệp 2005. Theo Luật hiện hành, khái niệm vốn pháp định không còn được quy định chung.

Vốn điều lệ mới là yếu tố cần quan tâm

Thay vào đó, vốn điều lệ - tổng giá trị tài sản cam kết góp khi thành lập công ty - mới là con số then chốt. Sai lầm lớn thường nằm ở cách đăng ký số vốn này:

- Đăng ký quá cao so với thực tế (kê khai khống): Nhiều doanh nghiệp đăng ký vốn điều lệ lớn để tạo uy tín hoặc kêu gọi đầu tư, nhưng vốn thực góp lại thấp hơn rất nhiều. Hành vi này có thể bị xử phạt hành chính rất nặng, từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng, và buộc phải điều chỉnh lại vốn điều lệ cho đúng với thực tế.

- Đăng ký quá thấp: Một số doanh nghiệp lại đăng ký vốn thấp để giảm trách nhiệm tài chính, nhưng điều này có thể làm giảm niềm tin từ đối tác, khách hàng và ngân hàng, đồng thời ảnh hưởng đến hạn mức vay vốn và năng lực cạnh tranh.

Nguyên tắc vàng: Vốn điều lệ nên được đăng ký phù hợp với nguồn lực thực tế và nhu cầu kinh doanh của doanh nghiệp. Bạn phải góp đủ số vốn này trong vòng 90 ngày kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

2. Ngộ nhận về vai trò của người đại diện theo pháp luật

CEO thường được hiểu là người đứng đầu điều hành, nhưng về mặt pháp lý, điều này không đồng nghĩa với việc họ tự động là người đại diện theo pháp luật của công ty.

CEO không phải lúc nào cũng là người đại diện theo pháp luật

Người đại diện theo pháp luật là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch. Chức danh này được quy định rõ trong Điều lệ công ty. Tùy theo loại hình doanh nghiệp, người đại diện có thể là:

- Chủ tịch Hội đồng quản trị/Thành viên.

- Giám đốc/Tổng giám đốc.

- Chủ doanh nghiệp tư nhân.

Vì vậy, một CEO (Giám đốc điều hành) chỉ trở thành người đại diện theo pháp luật nếu Điều lệ công ty quy định như vậy.

Trách nhiệm cá nhân lớn khi đảm nhiệm vai trò này

Nếu là người đại diện theo pháp luật, CEO phải thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất vì lợi ích của doanh nghiệp. Quan trọng hơn, họ phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với mọi thiệt hại cho doanh nghiệp do vi phạm các nghĩa vụ này. Luật sửa đổi 2025 cũng nhấn mạnh trách nhiệm này "theo quy định của pháp luật".

3. Bỏ quên những quy định mới trong Luật sửa đổi 2025

Đây là điểm hiểu sai mang tính thời sự nhất. CEO cần đặc biệt lưu ý hai điểm mới quan trọng sau:

Quy định về "chủ sở hữu hưởng lợi"

Luật sửa đổi 2025 chính thức đưa vào khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi - cá nhân có quyền sở hữu thực tế hoặc chi phối doanh nghiệp. Điều này dẫn đến hai nghĩa vụ mới:

- Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp (thành lập mới) phải bổ sung danh sách chủ sở hữu hưởng lợi, nếu có.

- Nghĩa vụ lưu giữ thông tin: Doanh nghiệp phải thu thập, cập nhật và lưu giữ thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của mình, và cung cấp cho cơ quan nhà nước khi được yêu cầu.

Mục tiêu của quy định này là tăng cường minh bạch hóa cơ cấu sở hữu và hỗ trợ công tác phòng, chống rửa tiền. Các doanh nghiệp đã thành lập sẽ phải bổ sung thông tin này khi thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp gần nhất.

Cập nhật các khái niệm tài chính cơ bản

Luật 2025 cũng điều chỉnh một số định nghĩa quan trọng:

- Cổ tức: Từ "lợi nhuận ròng" được sửa thành "lợi nhuận sau thuế".

- Giá thị trường: Được xác định chi tiết hơn, riêng biệt giữa cổ phiếu niêm yết (ví dụ: giá bình quân 30 ngày) và phần vốn góp/cổ phần khác.

Giải pháp công nghệ: ChatIIP - Trợ lý pháp lý AI đáng tin cậy

Trong bối cảnh pháp luật liên tục thay đổi, việc tự mình cập nhật và diễn giải chính xác là một thách thức lớn. Đây là lúc công nghệ AI chuyên ngành phát huy giá trị. ChatIIP là một nền tảng trợ lý pháp lý AI chuyên sâu được thiết kế để trở thành cánh tay phải đắc lực cho CEO và doanh nghiệp.

Khác với các chatbot AI thông thường, ChatIIP.com được xây dựng trên cơ sở dữ liệu pháp luật chuyên sâu, được cập nhật liên tục, bao gồm cả Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản sửa đổi, bổ sung mới nhất như Luật số 76/2025/QH15. Nền tảng này có thể giúp bạn:

- Tra cứu nhanh và chính xác các điều khoản pháp luật liên quan đến vốn điều lệ, người đại diện, hay nghĩa vụ mới về chủ sở hữu hưởng lợi.

- Nhận giải thích dễ hiểu về các thuật ngữ pháp lý phức tạp, giúp CEO nắm bắt bản chất vấn đề thay vì chỉ đọc văn bản thô.

- Cập nhật thông tin tự động về các thay đổi pháp luật mới, giảm thiểu rủi ro do không kịp thời nắm bắt quy định.

Sử dụng một công cụ như ChatIIP giúp CEO chủ động hơn trong việc tìm hiểu pháp luật, đưa ra các quyết định kinh doanh có cơ sở pháp lý vững chắc và giảm thiểu sự phụ thuộc vào các kênh thông tin không chính thống.

Việc nắm vững và áp dụng đúng Luật Doanh nghiệp không chỉ là nghĩa vụ mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Bằng cách tránh những hiểu lầm phổ biến về vốn, vai trò người đại diện và các quy định mới, đồng thời tận dụng sức mạnh của các giải pháp công nghệ như ChatIIP, CEO có thể tự tin dẫn dắt doanh nghiệp vượt qua các thách thức pháp lý, tập trung vào các mục tiêu chiến lược và tăng trưởng dài hạn.