Đối với các startup công nghệ, việc chọn đúng mã ngành cốt lõi khi đăng ký thành lập không chỉ là thủ tục hành chính – đó là việc đặt nền móng pháp lý đầu tiên cho toàn bộ hành trình phát triển sau này. Một lựa chọn sai lầm có thể kéo theo hàng loạt rủi ro: từ việc không được hưởng ưu đêu, khó khăn khi kêu gọi vốn, cho đến những hệ lụy về thuế và thanh tra. Bài viết này sẽ đồng hành cùng bạn, những nhà sáng lập, tìm ra nguyên tắc “vàng” để chọn mã ngành chính xác, giảm thiểu tối đa rào cản pháp lý ngay từ vạch xuất phát.
Tại sao một mã ngành “tưởng đúng” lại có thể là rủi ro tiềm ẩn?
Nhiều founder thường có xu hướng chọn một mã ngành chung chung hoặc “có vẻ” phù hợp để cho nhanh. Tuy nhiên, trong thế giới kinh doanh số đa dạng và biến động, sự gần đúng là không đủ. Rủi ro phát sinh khi mã ngành đăng ký không phản ánh trung thực hoạt động kinh doanh thực tế của startup. Ví dụ, một công ty phát triển nền tảng SaaS (phần mềm như một dịch vụ) lại chỉ đăng ký mã “lập trình máy vi tính” đơn thuần, mà bỏ qua mã cho “xử lý dữ liệu” hay “cung cấp dịch vụ phần mềm”. Sự thiếu sót này có thể dẫn đến:
- Tranh chấp về chính sách thuế và ưu đãi: Các ưu đãi cho doanh nghiệp công nghệ, phần mềm (ví dụ: ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng) thường đi kèm điều kiện về ngành nghề kinh doanh cụ thể. Nếu mã ngành không khớp, startup có thể bị từ chối hưởng ưu đãi hoặc thậm chí bị truy thu thuế sau này.
- Khó khăn trong gọi vốn và hợp tác: Các nhà đầu tư, đặc biệt là quỹ mạo hiểm và đối tác chiến lược, rất coi trọng tính minh bạch và sự chỉn chu về pháp lý. Một hồ sơ ngành nghề không rõ ràng, không thể hiện đúng bản chất công nghệ và mô hình kinh doanh, có thể làm giảm sự tin tưởng.
- Vướng mắc khi mở rộng hoặc thay đổi mô hình: Khi startup pivot (chuyển hướng) hoặc bổ sung dịch vụ mới, việc thay đổi, bổ sung mã ngành tuy vẫn thực hiện được nhưng tốn thời gian và có thể bị gián đoạn hoạt động nếu không được xử lý kịp thời.
Nguyên tắc “3 Đúng” để lựa chọn mã ngành cốt lõi an toàn
Để tránh những cạm bẫy trên, startup công nghệ nên tuân thủ nguyên tắc “3 Đúng” khi lựa chọn mã ngành cốt lõi cho mình.
1. Đúng với hoạt động tạo ra giá trị và doanh thu chính
Hãy tự hỏi: Sản phẩm/dịch vụ cốt lõi mà khách hàng trả tiền cho bạn là gì? Câu trả lời sẽ dẫn bạn đến mã ngành chính xác.
- Nếu bạn bán giấy phép phần mềm hoặc dịch vụ thuê bao (SaaS), mã cốt lõi có thể là 62010 - Lập trình máy vi tính (nếu bạn tự phát triển) hoặc các mã về cung cấp dịch vụ phần mềm.
- Nếu bạn là một nền tảng kết nối (platform), hãy xác định bản chất: bạn đang cung cấp dịch vụ thương mại điện tử (mã 47910), dịch vụ đặt hàng, hay một cổng thông tin (mã 63120)?
- Nếu bạn cung cấp dịch vụ phân tích dữ liệu, xử lý Big Data, mã cốt lõi có thể là 63110 - Xử lý dữ liệu, lưu trữ dữ liệu.
2. Đúng với xu hướng và khung phân loại mới nhất
Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam luôn được cập nhật. Quyết định 36/2025/QĐ-TTg là văn bản mới nhất, có hiệu lực từ 15/11/2025, với nhiều điều chỉnh phù hợp hơn với nền kinh tế số. Startup cần tham chiếu theo hệ thống này, thay vì các quyết định cũ, để đảm bảo tính chính xác và hiện đại. Ví dụ, các mã về xử lý dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo đã được nhận diện rõ ràng hơn.
3. Đúng với chiến lược phát triển dài hạn
Đừng chỉ nghĩ cho hiện tại. Hãy hình dung startup của bạn trong 3-5 năm tới. Bạn sẽ mở rộng sang lĩnh vực nào? Công nghệ lõi sẽ phát triển ra sao? Việc lựa chọn một mã ngành cốt lõi có “độ rộng” và tính bao quát phù hợp, hoặc dự kiến trước việc đăng ký bổ sung các mã ngành phụ liên quan, sẽ giúp hành trình phát triển được thuận lợi, giảm thiểu thủ tục pháp lý phức tạp về sau.
Lộ trình 4 bước thực hành để lựa chọn và đăng ký an toàn
Bước 1: Phân tích mô hình kinh doanh - Liệt kê chi tiết tất cả các hoạt động tạo doanh thu và hoạt động hỗ trợ.
Bước 2: Tra cứu và ánh xạ - Sử dụng danh mục ngành kinh tế theo QĐ 36/2025 để tìm mã phù hợp cho từng hoạt động. Ưu tiên mã cấp 4 chữ số để có độ chính xác cao nhất.
Bước 3: Xác định cấu trúc “Chính - Phụ” - Chọn 1 (hoặc 2) mã đại diện cho hoạt động cốt lõi, tạo ra trên 50% doanh thu hoặc là trọng tâm chiến lược, làm ngành chính. Các mã còn lại đăng ký là ngành phụ.
Bước 4: Mô tả ngành nghề rõ ràng trong Điều lệ - Đừng chỉ ghi mã số. Hãy mô tả ngành nghề bằng ngôn từ dễ hiểu, phản ánh đúng bản chất công nghệ và dịch vụ của startup, tạo sự thống nhất giữa đăng ký và thực tế vận hành.
ChatIIP - Đối tác pháp lý thông minh cho startup công nghệ
Hành trình từ ý tưởng đến một startup vận hành trơn tru chứa đựng nhiều thử thách pháp lý phức tạp. Việc tự mình tìm hiểu và áp dụng các quy định về mã ngành, luật doanh nghiệp, sở hữu trí tuệ… có thể khiến các founder mất tập trung vào phát triển sản phẩm cốt lõi.
Hiểu được điều đó, ChatIIP được xây dựng như một nền tảng kết nối toàn diện, giúp startup công nghệ tiếp cận dễ dàng và nhanh chóng với mạng lưới các chuyên gia pháp lý, chuyên gia sở hữu trí tuệ và cố vấn chiến lược hàng đầu. Thông qua ChatIIP, founder có thể:
- Nhận tư vấn cá nhân hóa về việc phân loại và đăng ký mã ngành tối ưu cho mô hình kinh doanh độc đáo của mình.
- Được hỗ trợ soạn thảo và rà soát Điều lệ công ty, các hợp đồng quan trọng, đảm bảo tính chặt chẽ và bảo vệ quyền lợi tối đa.
- Kết nối với chuyên gia để đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ (bản quyền phần mềm, sáng chế tiềm năng, nhãn hiệu), biến tài sản trí tuệ thành lợi thế cạnh tranh pháp lý vững chắc.
- Tham vấn chiến lược pháp lý tổng thể trong các vòng gọi vốn, hợp tác với đối tác lớn, hay mở rộng thị trường.
Việc chọn đúng mã ngành cốt lõi là bước đi đầu tiên, thể hiện tầm nhìn và sự chuyên nghiệp của một startup công nghệ. Đó không phải là bài toán khó, nếu bạn có phương pháp và sự hỗ trợ phù hợp. Hãy xây dựng nền móng pháp lý vững chắc ngay hôm nay, để hành trình đổi mới sáng tạo của bạn được bứt phá trong an toàn và bền vững.
0 Nhận xét