Doanh nghiệp được đơn phương chấm dứt hợp đồng khi nào?

 

   Trong quản trị nhân sự, việc chấm dứt hợp đồng lao động là một quyết định nhạy cảm. Để thực hiện quyền này một cách hợp pháp và tránh những tranh chấp không đáng có, doanh nghiệp cần nắm vững các quy định cụ thể của Bộ luật Lao động 2019 về những trường hợp được phép đơn phương chấm dứt hợp đồng cùng những nghĩa vụ bắt buộc đi kèm.

Những trường hợp doanh nghiệp được phép chấm dứt hợp đồng

   Pháp luật lao động quy định rõ ràng các căn cứ cho phép người sử dụng lao động chấm dứt hợp đồng. Những căn cứ này có thể được chia thành hai nhóm chính.

1. Chấm dứt do nguyên nhân từ phía người lao động

   Doanh nghiệp có quyền đơn phương chấm dứt khi người lao động:

- Thường xuyên không hoàn thành nhiệm vụ theo tiêu chuẩn đã giao kết trong hợp đồng.

- Bị xử lý kỷ luật sa thải do phạm lỗi nghiêm trọng, chẳng hạn như trộm cắp tài sản, tiết lộ bí mật kinh doanh, gây gổ đánh nhau tại nơi làm việc.

- Tự ý nghỉ việc từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng được chứng minh.

- Gặp phải vấn đề sức khỏe (ốm đau, tai nạn) đã điều trị dài hạn quá thời gian quy định mà khả năng lao động không thể phục hồi.

2. Chấm Dứt Do Nguyên Nhân Khách Quan Từ Doanh Nghiệp

   Quyền này cũng được áp dụng khi doanh nghiệp gặp phải những thay đổi bất khả kháng:

- Thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc do ảnh hưởng từ kinh tế dẫn đến việc phải cắt giảm vị trí, khiến người lao động trở nên dư thừa.

- Trải qua quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp mà một số vị trí không còn nhu cầu.

Lưu ý quan trọng: Đối với nhóm nguyên nhân khách quan (như thay đổi cơ cấu, công nghệ), doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động, ưu tiên đào tạo lại để bố trí công việc mới. Nếu bắt buộc phải cho thôi việc, doanh nghiệp phải thanh toán trợ cấp mất việc làm theo quy định pháp luật.

Nghĩa vụ bắt buộc khi thực hiện quyền đơn phương

   Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng luôn đi kèm với những nghĩa vụ pháp lý nghiêm ngặt. Việc tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ sau đây là chìa khóa để quyết định của doanh nghiệp có hiệu lực:

- Thông báo trước bằng văn bản: Thời gian báo trước tối thiểu thay đổi tùy theo loại hợp đồng: 45 ngày với HĐ không xác định thời hạn, 30 ngày với HĐ từ 12-36 tháng, và 03 ngày làm việc với HĐ dưới 12 tháng.

- Thanh toán toàn bộ các khoản tiền: Doanh nghiệp phải thanh toán đầy đủ và kịp thời cho người lao động các khoản bao gồm lương, phụ cấp, trợ cấp thôi việc, bồi thường (nếu có) cùng mọi quyền lợi khác theo thỏa thuận.

- Hoàn tất thủ tục hành chính: Việc trả lại sổ bảo hiểm xã hội, các giấy tờ gốc và cấp giấy xác nhận thôi việc là nghĩa vụ cuối cùng để kết thúc quan hệ lao động một cách trọn vẹn.

ChatIIP.com - Giải pháp AI hỗ trợ tuân thủ pháp lý và giảm thiểu rủi ro

   Quy trình chấm dứt hợp đồng lao động tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu có bất kỳ sai sót nào. ChatIIP.com - nền tảng trợ lý AI chuyên sâu về pháp lý lao động - có thể trở thành cố vấn đáng tin cậy, hỗ trợ doanh nghiệp:

- Đánh giá và xác minh căn cứ: Phân tích tình huống thực tế để đảm bảo lý do chấm dứt hợp đồng nằm trong khuôn khổ pháp luật cho phép.

- Kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ và thủ tục: Rà soát văn bản thông báo, quyết định, phương án lao động để đảm bảo tuân thủ đúng hình thức, thời hạn và nội dung theo quy định.

- Hỗ trợ xây dựng quy trình minh bạch: Cung cấp hướng dẫn từng bước, giúp doanh nghiệp lưu trữ chứng cứ đầy đủ, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ phát sinh tranh chấp lao động.

   Lời khuyên cho doanh nghiệp: Trước khi đưa ra quyết định đơn phương, hãy luôn ưu tiên đối thoại và thương lượng trên tinh thần xây dựng. Mọi quy trình cần được lập thành văn bản và lưu trữ cẩn thận. Trong các tình huống phức tạp, việc tham vấn chuyên môn sâu từ luật sư hoặc sử dụng các công cụ hỗ trợ pháp lý thông minh như ChatIIP.com là sự đầu tư cần thiết để bảo vệ uy tín và hoạt động ổn định của doanh nghiệp.

   Tóm lại, việc nắm vững và thực thi đúng các quy định về chấm dứt hợp đồng không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn thể hiện văn hóa doanh nghiệp chuyên nghiệp, tôn trọng pháp luật và con người, góp phần tạo dựng môi trường làm việc bền vững.